Báo Cáo Mới Của Hạ Viện Mỹ Và Tranh Cãi Về Nguồn Gốc SARS-CoV-2 Từ Phòng Thí Nghiệm

Cuộc tranh luận về nguồn gốc của đại dịch COVID-19 tiếp tục nóng lên khi các dữ liệu mới được công bố. Giới khoa học và các nhà chính trị chia làm hai luồng ý kiến chính: một bên tin rằng vi-rút xuất phát từ sự cố tại Viện Virus học Vũ Hán (WIV), bên còn lại cho rằng đây là kết quả của sự lây nhiễm tự nhiên từ động vật sang người.

Báo cáo của Hạ viện Mỹ và 5 lập luận then chốt

Báo cáo dài 520 trang do Ủy ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ công bố kết luận rằng trọng số bằng chứng ngày càng ủng hộ giả thuyết rò rỉ phòng thí nghiệm. Khác với các đợt dịch trong quá khứ, bảng cân đối bằng chứng ủng hộ giả thuyết nguồn gốc tự nhiên hiện vẫn rất mong manh sau nhiều năm tìm kiếm.

Năm lập luận chính được đưa ra bao gồm:

• Cấu trúc sinh học bất thường của vi-rút không tìm thấy trong tự nhiên.
• Toàn bộ ca bệnh bắt nguồn từ một lần xâm nhập duy nhất vào người.
• WIV có lịch sử nghiên cứu tăng cường chức năng (Gain-of-Function) ở cấp độ an toàn sinh học BSL-2 thấp.
• Nhiều nhà nghiên cứu tại WIV mắc bệnh với triệu chứng tương tự COVID-19 vào mùa thu năm 2019.
• Sự thiếu vắng hoàn toàn vật chủ động vật trung gian nhiễm bệnh trong tự nhiên sau hơn 4 năm tìm kiếm.

Bí ẩn vị trí cắt Furin (FCS) trên protein gai

Một trong những điểm mấu chốt nhất về mặt sinh học phân tử là sự xuất hiện của vị trí cắt Furin (FCS) trên protein gai của SARS-CoV-2. Protein gai bao gồm hai phần S1 và S2; khi có cấu trúc FCS tại giao điểm S1/S2 với chuỗi amino acid đặc trưng PRRAR, enzyme furin có sẵn trong cơ thể người sẽ cắt và kích hoạt vi-rút ngay từ bên trong tế bào chủ.

Đáng chú ý, SARS-CoV-2 là vi-rút duy nhất thuộc họ sarbecovirus được phát hiện sở hữu vị trí cắt furin hoàn chỉnh nhờ đoạn chèn 12 nucleotide. Các vi-rút có họ hàng gần nhất trong tự nhiên như RaTG13 hay BANAL-20-52 đều hoàn toàn không có đặc điểm này, giúp SARS-CoV-2 lây truyền với hiệu quả vượt trội ở đường hô hấp của người.

Dự án DEFUSE trị giá $14.2 million và những nghi vấn

Giả thuyết rò rỉ phòng thí nghiệm càng thêm có cơ sở khi nhắc tới Đề xuất Dự án DEFUSE trị giá $14.2 million được đệ trình lên DARPA vào tháng 3/2018 bởi tổ chức EcoHealth Alliance phối hợp cùng WIV và Đại học North Carolina. Mục tiêu của dự án là tìm hiểu và giảm nguy cơ lây nhiễm vi-rút từ dơi sang người tại châu Á.

Tuy nhiên, nội dung gây tranh cãi nhất là kế hoạch chèn các vị trí cắt protease đặc hiệu cho người vào protein gai của vi-rút SARS-like từ dơi - đúng vị trí FCS hiện diện ở SARS-CoV-2. Mặc dù DARPA đã từ chối cấp vốn vào năm 2019 do lo ngại rủi ro sinh học và mức an toàn BSL-2 không đủ tiêu chuẩn, thông tin này vẫn dấy lên những hoài nghi lớn trong cộng đồng quốc tế.

Bình luận: Dù nguyên nhân bùng phát đại dịch vẫn chưa có kết luận tuyệt đối, việc minh bạch hóa các dữ liệu nghiên cứu sinh học rủi ro cao là bài học sinh tử để ngăn ngừa các thảm họa y tế toàn cầu trong tương lai.