Bình luận: Sau “sóng xanh”, hai tháng “vịt què” và quyền phủ quyết sẽ định hình hai năm cuối của TT Trump
Wednesday, 04/11/2026 - 10:17:42 PM
Đảng Dân chủ thắng lớn tại Quốc hội, nhưng đảng Cộng hòa vẫn nắm cả hai viện đến ngày 3/1 và Tổng thống Trump vẫn giữ quyền phủ quyết cùng quyền ân xá. Bài phân tích tổng hợp các nhận định khác nhau về cán cân quyền lực sắp tới.

Kết quả bầu cử giữa kỳ 3/11 đã trao cho đảng Dân chủ quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Nhưng như nhiều cây bút trên mạng xã hội tiếng Việt nhận định, lá phiếu mới chỉ thay đổi Quốc hội – còn cuộc đối đầu thực sự với Tòa Bạch Ốc thì mới bắt đầu. Bài viết dưới đây tổng hợp những phân tích và quan điểm khác nhau về cán cân quyền lực trong hai năm tới.
Hai tháng cuối của đa số Cộng hòa
Quốc hội khóa mới chỉ nhóm họp vào ngày 3/1/2027. Cho đến lúc đó, đảng Cộng hòa vẫn nắm đa số ở cả hai viện trong cái gọi là phiên họp “vịt què” (lame-duck). Một số nhà bình luận ủng hộ đảng Cộng hòa cho rằng đây là khoảng thời gian quý giá để củng cố các thắng lợi lâu dài: nâng trần nợ công, phê chuẩn thẩm phán liên bang, thông qua ngân sách tài khóa 2027 và các điều khoản về quốc phòng, định danh cử tri.
Lập luận của họ đơn giản: một khi đã thành luật, muốn bãi bỏ thì đảng Dân chủ phải thông qua luật mới, và quyền phủ quyết của Tổng thống sẽ chặn lại, trừ khi họ có hai phần ba số phiếu ở cả hai viện.
Ý tưởng này có cơ sở thực tế. Theo tạp chí Roll Call, trước bầu cử, Thượng nghị sĩ Kevin Cramer (North Dakota) đã kêu gọi xử lý trần nợ công trong phiên họp vịt què, có thể qua một gói ngân sách “hòa giải” (reconciliation) – vốn chỉ cần đa số đơn giản tại Thượng viện – kèm tăng chi tiêu quốc phòng. Gói hòa giải thứ ba mà đảng Cộng hòa từng đề xuất trị giá khoảng $100 tỷ cho quốc phòng và trợ giúp nông dân, kèm một số biện pháp định danh cử tri. Nợ liên bang đã vượt $40 ngàn tỷ, và Tổng thống Trump muốn nâng trần nợ trước cuối năm để đẩy thời hạn kế tiếp ra sau khi ông rời nhiệm sở.
Những giới hạn thực tế
Tuy nhiên, cũng có những ý kiến thận trọng hơn. Ngay trước bầu cử, chính các nghị sĩ Cộng hòa đã phải gác lại gói hòa giải thứ ba vì không đủ đồng thuận. Thời gian của phiên họp vịt què rất ngắn, trong khi Quốc hội còn phải lo các dự luật ngân sách thường niên, luật ủy quyền quốc phòng và cải tổ cấp phép. Nhiều dân biểu Cộng hòa vừa thất cử có thể thiếu động lực đi bỏ phiếu cho những dự luật gây tranh cãi. Phe Dân chủ, sau chiến thắng, cũng ít có lý do để thỏa hiệp về trần nợ công.
Việc phê chuẩn thẩm phán thì khả thi hơn, vì chỉ cần đa số đơn giản tại Thượng viện. Đây là lĩnh vực mà những thay đổi có tác động kéo dài hàng thập niên.
“Tổng thống phủ quyết”
Từ tháng Giêng, nhiều người dự đoán ông Trump sẽ trở thành một “tổng thống phủ quyết”. Chính ông đã nói thẳng với đài CBS trong đêm bầu cử: ông có “toàn quyền phủ quyết”, và nếu đảng Dân chủ không muốn hợp tác, ông sẽ “phủ quyết mọi thứ”. Để vượt qua quyền phủ quyết, Hiến pháp đòi hỏi hai phần ba số phiếu ở cả hai viện – một ngưỡng mà đảng Dân chủ, dù thắng lớn, vẫn còn cách xa.
Bên cạnh đó, Tổng thống vẫn giữ quyền ân xá gần như tuyệt đối đối với các tội phạm liên bang, cùng khả năng điều hành bằng sắc lệnh hành pháp. Một số người cho rằng điều này khiến đảng Dân chủ khó biến chiến thắng thành thay đổi chính sách thực chất.
Vũ khí của phía Dân chủ
Ở chiều ngược lại, các nhà phân tích chỉ ra đảng Dân chủ cũng có những công cụ đáng kể. Nắm cả hai viện đồng nghĩa với quyền kiểm soát ngân sách – Quốc hội nắm “hầu bao” – và có thể dùng các dự luật chi tiêu làm đòn bẩy đàm phán. Họ sẽ chủ tọa các ủy ban, có quyền ra trát đòi hầu tòa và mở điều tra; thực tế, chỉ vài giờ sau khi thắng, các dân biểu Dân chủ đã gửi thư yêu cầu nhiều bộ lưu giữ hồ sơ. Thượng viện do Dân chủ kiểm soát cũng có thể chặn các đề cử nhân sự và thẩm phán của Tổng thống từ năm 2027.
Còn về khả năng luận tội, nhiều bình luận đều đồng ý rằng dù Hạ viện có thể luận tội với đa số đơn giản, việc phế truất đòi hỏi hai phần ba Thượng viện – điều gần như không thể trong bối cảnh hiện nay.
Hai năm thỏa hiệp hay bế tắc?
Lịch sử cho thấy các giai đoạn “chính phủ chia rẽ” có thể dẫn tới cả bế tắc lẫn những thỏa hiệp bất ngờ. Ông Trump đã nói ông tin “chúng ta sẽ giải quyết được mọi việc”, trong khi đảng Dân chủ tuyên bố sẽ dùng quyền giám sát để buộc chính quyền giải trình. Các vấn đề như giá cả, chiến tranh Iran, di trú và trần nợ công sẽ là phép thử đầu tiên.
Như một cây bút nhận xét, thua thì nên nhìn lại để rút kinh nghiệm, còn thắng thì phải chứng minh được với cử tri rằng lá phiếu của họ mang lại thay đổi. Cả hai đảng đều đã bắt đầu nhắm tới cuộc bầu cử năm 2028.
TH
MỚI CẬP NHẬT


ĐỌC THÊM
Chấn động Thung lũng Silicon: Vụ lật đổ Jensen Huang và cuộc chiến kiểm soát đế chế AI Nvidia
Sự ra đi đột ngột của Jensen Huang khỏi ghế nóng Nvidia sau 33 năm chèo lái đang làm rung chuyển giới công nghệ toàn cầu. Giới phân tích đặt ...
Lời tiên tri về nữ tổng thống Mỹ mặc áo tím và những suy đoán chấn động về thời kỳ cuối
Bài viết phân tích những trùng hợp kỳ lạ giữa phim hoạt hình The Simpsons, kết quả bầu cử Mỹ và các lời tiên tri trong sách Khải Huyền về ...
Bí Ẩn Về "Nhà Nước Ngầm" (Deep State) Và Quyền Lực Thao Túng Toàn Cầu Tại Mỹ
Khám phá cấu trúc khổng lồ và sức mạnh siêu quyền lực của Nhà Nước Ngầm (Deep State) tại Hoa Kỳ, nơi tập hợp giới tinh hoa, gia tộc tài ...
Bình luận: Robert Reich đòi quốc hữu hóa SpaceX, Elon Musk đáp "Bỏ tù Reich" – ranh giới giữa giám sát và tiếp quản
Đề xuất quốc hữu hóa SpaceX và Starlink của cựu Bộ trưởng Lao động Robert Reich cùng phản ứng gay gắt của Elon Musk đặt ra câu hỏi chính phủ ...
Nền tảng Hiến pháp Mỹ và giá trị cốt lõi của sự tuân thủ pháp quyền trong hệ thống chính trị Hoa Kỳ
Khám phá cấu trúc và ý nghĩa sâu sắc của Hiến pháp Hoa Kỳ cùng các tu chính án lịch sử. Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ...