Bùng phát dịch Ebola khiến ít nhất 65 người tử vong, biến thể cực hiếm mới xuất hiện 2 lần trong lịch sử hoành hành

Các quan chức y tế cho biết một đợt bùng phát dịch Ebola vừa qua đã khiến 65 người tử vong tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 246 ca nghi nhiễm sốt xuất huyết Ebola được báo cáo tại tỉnh Ituri – một khu vực đang chịu ảnh hưởng bởi xung đột và có chung đường biên giới với Uganda và Nam Sudan.

Bộ Y tế Uganda xác nhận quốc gia này cũng đã xuất hiện dịch bệnh sau khi một người đàn ông 59 tuổi tử vong tại bệnh viện ở thủ đô Kampala vì Ebola, sau khi người này trở về từ Cộng hòa Dân chủ Congo.

Trước tình hình này, các quan chức thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi (Africa CDC) bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lây lan diện rộng. Tỉnh Ituri là nơi tập trung nhiều thị trấn khai thác mỏ với mật độ dân cư di chuyển liên tục, điều này gây ra những thách thức rất lớn cho công tác kiểm soát bệnh truyền nhiễm.

Ebola là một căn bệnh cực kỳ nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong rất cao. Virus lây lan thông qua tiếp xúc trực tiếp với các chất dịch cơ thể như máu hoặc chất nôn của người nhiễm bệnh, hoặc qua việc tiếp xúc với thi thể người chết trong quá trình chuẩn bị tang lễ. Africa CDC cho biết phòng thí nghiệm nghiên cứu quốc gia của Cộng hòa Dân chủ Congo đã phát hiện virus Ebola trong 13 trên tổng số 20 mẫu bệnh phẩm được xét nghiệm.

Kể từ khi virus này được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1976, Cộng hòa Dân chủ Congo đã phải trải qua 16 đợt bùng phát dịch Ebola. Trong các đợt dịch trước đây, chủng virus phổ biến thường là chủng Zaire – loại đã có sẵn vắc-xin phòng bệnh. Tuy nhiên, các quan chức y tế nước này lưu ý rằng các mẫu thử nghiệm lần này lại thuộc chủng Bundibugyo, một chủng virus hiện chưa có vắc-xin được cấp phép sử dụng. Trong lịch sử, chủng Bundibugyo mới chỉ xuất hiện hai lần vào năm 2007 và năm 2012.

Trước tính chất nghiêm trọng của sự việc, Africa CDC đang triệu tập một cuộc họp khẩn cấp với nhà chức trách các nước Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda, Nam Sudan cùng Tổ chức Y tế Thế giới và các công ty dược phẩm. Tiến sĩ Jean Kaseya, Tổng giám đốc Africa CDC, khẳng định đơn vị sẽ sát cánh cùng chính phủ và người dân Cộng hòa Dân chủ Congo trong công tác ứng phó dịch bệnh, đồng thời nhấn mạnh việc phối hợp nhanh chóng giữa các khu vực là vô cùng thiết yếu do làn sóng di dân rất lớn giữa vùng dịch và các nước láng giềng.

Hiện tại, các ca bệnh được ghi nhận chủ yếu ở khu vực y tế Mongwalu và Rwampara, bên cạnh một số ca nghi nhiễm khác tại vùng lân cận Bunia.

Nhận định về tình hình, Tiến sĩ Michael Head, chuyên gia nghiên cứu cao cấp về sức khỏe toàn cầu tại Đại học Southampton (Anh), cho biết Cộng hòa Dân chủ Congo vốn thường xuyên phải chứng kiến các ca tử vong do Ebola vì sự hội tụ của nhiều yếu tố bất lợi. Việc con người tiếp xúc gần gũi với các loài động vật hoang dã mang mầm bệnh như dơi hoặc động vật linh trưởng là một nguyên nhân lớn. Bên cạnh đó, sự dịch chuyển dân cư giữa nông thôn và thành thị, cùng kiểu khí hậu nhiệt đới với diện tích rừng mưa bao phủ lớn cũng tạo điều kiện thuận lợi cho virus phát triển. Để đối chiếu về mức độ tàn phá, trong đợt bùng phát dịch ở Tây Phi giai đoạn 2014-2016, thế giới từng ghi nhận tới 28.000 ca nhiễm và làm 11.000 người thiệt mạng.