Kim Jong Un xóa cụm từ “xã hội chủ nghĩa” khỏi hiến pháp: Bình thường hóa quốc gia hay hợp pháp hóa đế chế cá nhân?

Bắc Triều Tiên thu hút sự chú ý khi thông báo kế hoạch loại bỏ từ “chủ nghĩa xã hội” khỏi hiến pháp thông qua Hội đồng Nhân dân Tối cao, cơ quan tương đương nghị viện, đồng thời giới thiệu một hệ thống cảnh sát mới. Các nhà phân tích cho rằng động thái này, được đưa tin vào thứ Ba, cho thấy nỗ lực xóa bỏ bản sắc nhà nước xã hội chủ nghĩa và trình bày Triều Tiên như một quốc gia “bình thường”.

Báo chính thức của Đảng Lao động cầm quyền, Rodong Sinmun, đưa tin về phiên họp đầu tiên của Hội đồng Nhân dân Tối cao khóa 15 diễn ra vào thứ Hai. Theo báo cáo, Triều Tiên đã đổi tên hiến pháp từ “Hiến pháp xã hội chủ nghĩa Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên” thành “Hiến pháp Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên”. Việc loại bỏ có chủ đích từ “chủ nghĩa xã hội” này được giải thích là nhằm nhấn mạnh sự tồn tại của Triều Tiên như một nhà nước thực thụ, thay vì định danh nó như một chế độ xã hội chủ nghĩa.

Đáng chú ý, việc đổi tên hiến pháp xã hội chủ nghĩa, vốn ra đời dưới thời Kim Il Sung năm 1972, thể hiện sự rẽ nhánh khỏi di sản thể chế của các lãnh đạo trước và nhấn mạnh kỷ nguyên mới dưới thời Kim Jong Un.

Một cú bút xóa—nhưng có thể là cú xoay trục lớn nhất của Bắc Triều Tiên trong nhiều thập niên.

Trong một động thái khiến giới quan sát không khỏi “dụi mắt nhìn lại”, chính quyền của Kim Jong Un đã quyết định loại bỏ cụm từ “xã hội chủ nghĩa” khỏi tên gọi chính thức của hiến pháp—thứ từng được xem là “linh hồn ý thức hệ” từ thời Kim Il Sung năm 1972.

Giờ đây, cái tên dài dòng mang màu sắc lý tưởng đã được rút gọn thành một danh xưng… nghe “bình thường” hơn: một nhà nước, không còn gắn chặt với học thuyết.

Nhưng câu hỏi đặt ra là: bình thường hóa thật, hay chỉ là thay vỏ đổi ruột?

Khi “xã hội chủ nghĩa” trở thành gánh nặng thương hiệu

Trong nhiều năm, Bắc Triều Tiên là quốc gia hiếm hoi vẫn giữ nguyên cụm từ “xã hội chủ nghĩa” trong chính hiến pháp—như một lời tuyên bố cứng rắn với thế giới. Nhưng trong thời đại mà ngoại giao cần linh hoạt, đầu tư cần “dễ thở”, thì cái mác ý thức hệ ấy lại trở thành rào cản.

Việc xóa bỏ không phải là từ bỏ—mà là… giấu đi.

Giống như một công ty đổi tên để dễ gọi vốn, Bình Nhưỡng dường như đang thử khoác lên mình một chiếc áo “quốc gia bình thường”, hy vọng dễ dàng bước vào bàn cờ ngoại giao quốc tế mà không bị nhìn bằng ánh mắt dè chừng.

“Cảnh sát” – từ biểu tượng tư bản thành công cụ kiểm soát

Không dừng lại ở hiến pháp, Kim Jong Un còn tung ra một nước cờ khác: xây dựng hệ thống “cảnh sát” theo chuẩn quốc tế.

Nghe qua thì có vẻ cải cách. Nhưng với lịch sử của quốc gia này, điều đó lại mang màu sắc… quen thuộc hơn là mới mẻ.

Trước đây, các cơ quan như Bộ An ninh Nhà nước hay Bộ An ninh Xã hội đã thực hiện đầy đủ chức năng giám sát, kiểm soát, và duy trì trật tự—thậm chí ở mức độ mà nhiều quốc gia khác không dám tưởng tượng. Giờ đây, việc gắn nhãn “cảnh sát” chỉ đơn giản là… đổi tên cho hợp thời.

Từ một hệ thống kiểm soát mang tính ý thức hệ, Bình Nhưỡng đang cố gắng tái định nghĩa nó như một bộ máy “pháp quyền hiện đại”.

Nhưng bản chất có thay đổi không? Hay chỉ là một lớp sơn mới phủ lên bộ máy cũ?

Đổi tên Bộ An ninh: từ “bí mật” thành “chuyên nghiệp”

Một điểm đáng chú ý khác là việc đổi tên Bộ An ninh Nhà nước thành Bộ Thông tin Nhà nước—nghe giống một phiên bản thu nhỏ của CIA hay NIS.

Đây rõ ràng là một bước đi có tính toán kỹ lưỡng: nếu không thể thay đổi bản chất ngay lập tức, thì hãy thay đổi cách thế giới nhìn nhận.

Một cơ quan “tình báo” nghe có vẻ chuyên nghiệp hơn nhiều so với một “cảnh sát bí mật”.

Chiến lược hai mặt: mở cửa bên ngoài, siết chặt bên trong

Toàn bộ những thay đổi này vẽ ra một bức tranh rõ ràng về chiến lược của Kim Jong Un:

Bên ngoài: giảm màu sắc ý thức hệ, tạo hình ảnh “quốc gia bình thường”, dễ tiếp cận hơn với thế giới.

Bên trong: tái cấu trúc bộ máy kiểm soát, hợp pháp hóa và củng cố quyền lực cá nhân.

Đó không phải là cải cách theo hướng tự do hóa.

Đó là một kiểu “hiện đại hóa kiểm soát”.

Từ nhà nước ý thức hệ đến… đế chế mang tên Kim

Việc loại bỏ “xã hội chủ nghĩa” khỏi hiến pháp không có nghĩa là Bắc Triều Tiên đang rời bỏ hệ thống cũ.

Ngược lại, nó có thể là dấu hiệu cho thấy quốc gia này đang bước sang một giai đoạn mới: nơi ý thức hệ không còn là trung tâm—mà cá nhân lãnh đạo mới là hạt nhân quyền lực.

Một nhà nước không còn cần danh xưng để định nghĩa mình.

Vì quyền lực đã có một cái tên khác.

TH