Những cái ‘máy’ chế vàng đen (bài 2)

Thursday, 05/12/2013 - 09:12:57 PM

Những bạn ưa tếu chắc lại nghĩ tới bộ ruột già bị táo bón lâu ngày sở trường trong nghề chế … vàng đen. Nhưng không, vàng đen đây là compost, là thứ phân xanh rất quí giá của dân làm vườn. Lần trước chúng ta nói đến việc gom “xà bần” ở một góc vườn

Vũ Hằng

Những bạn ưa tếu chắc lại nghĩ tới bộ ruột già bị táo bón lâu ngày sở trường trong nghề chế … vàng đen. Nhưng không, vàng đen đây là compost, là thứ phân xanh rất quí giá của dân làm vườn. Lần trước chúng ta nói đến việc gom “xà bần” ở một góc vườn rồi để cho thiên nhiên làm việc. Nhưng chỉ những người có nhà riêng, vườn rộng mới làm được như vậy, những người ở nhà thuê, nhà chung cư, nhà mobile… có thể phải chào thua? Không, tuy không có điều kiện thuận lợi bằng, nhưng hoàn cảnh đó không cấm chúng ta chế vàng đen bằng những cái máy.

Đúng vậy, nói tới máy thì chuyện gì chẳng xong. Nhưng bạn đừng nghĩ rằng nó là một bộ phận cầu kỳ phức tạp. Cái máy này thực sự chỉ là một cái thùng lăn đơn giản mà khoa học đã chứng minh có thể chế biến vàng đen một cách hiệu quả, gọn gàng, và nhanh chóng. Thêm nữa, bạn có thể tự mình đóng được, bằng không thì bỏ ra chừng $100 là có ngay một cái máy khá gọn gàng, đứng vừa một khoảng trống nho nhỏ bên hông nhà. (Nhưng khi nhìn thấy nó, chắc hẳn bạn sẽ phì cười, “Cái thùng thế này mà bả gọi là cái máy!” Có thể em bị ảnh hưởng bởi mấy con bạn Nam kỳ hồi còn bé, nhìn cái xe đạp mà chúng cứ nằng nặc kêu là xe máy, báo hại Hằng cho tới giờ này!)

Khoảng trống và mùi hôi

Có thể nói phần lớn chúng ta đều thích làm vườn, nhưng số người tận dụng được ích lợi của vàng đen lại rất ít. Cô giáo em bảo rằng, theo kết quả thống kê của các chuyên viên nông học tại Mỹ thì chỉ có 10% dân làm vườn biết dùng vàng đen, 10 không muốn dùng, còn 80% còn lại thì muốn, nhưng không biết làm sao mà có.

Lý do là vì, cách chế luyện vàng đen, mặc dầu không phải là một khoa học cao siêu nhưng vẫn còn xa lạ với đa số. Có thể vì những bất tiện liên quan đến việc tìm chỗ thâu gom “xà bần” như chúng ta đề cập trong bài trước. Và cũng vì cái mùi hôi thối từ đống vàng phát ra, chẳng những làm cho gia chủ ngại ngần mà còn có thể làm phiền hàng xóm không ít.

Nhưng với cái máy, vấn đề hôi thối cũng được giải quyết gọn nhẹ. Tên của cái vật dụng thần kỳ đó là Composter, và bởi vì thường ở dạng lăn, nên nó cũng được gọi là Tumbler. Bạn cố nhớ 2 cái tên Mỹ để có thể tìm ra chúng ở cửa hàng hoặc khi lên mạng nhé.

Vị trí đặt máy

Dù đất cát có eo hẹp đến đâu, Hằng tin tưởng bạn vẫn có thể tìm được một chỗ để an vị cái máy, bởi vì nó nhỏ nhít hà! Như bạn thấy cái máy của em, thể tích 5 cubic feet (trong hình), thực sự không gây trở ngại chút nào cả. Trông nó khá xinh xắn, không làm ngứa mắt người trong nhà, mà người ngoài nhìn vào cũng không thấy cảnh xà bần bầy hầy trên mặt đất. Chúng ta cũng không cần phải theo điều kiện về thể tích của khối xà bần như bài trước có nói – lớn hơn 3 feet và nhỏ hơn 4 feet mỗi chiều. Không cần tính toán cầu kỳ như vậy nữa, chỉ cần đặt máy ở một chỗ nào đó bên hông nhà, rồi kiếm những thứ “xà bần” mà mọi khi mình vẫn liệng bỏ vào thùng rác, như lá khô, lá cỏ, cọng rau, vỏ trái cây, trái cây hư thối, giấy báo, bìa các-tông… nói chung là tất cả những thứ gì vốn là thảo mộc, hoặc gốc là thảo mộc…. để dồn vào đây cho máy làm việc.

Máy làm việc như thế nào?

Composter làm việc dựa vào 4 yếu tố: Không khí, Ẩm độ, Nhiệt độ, và “Nghiền” độ. Nghe có vẻ bí hiểm cao siêu quá, phải không? Nhưng chắc mọi người còn nhớ phương pháp Bốn Em - Mix, Mash, Moisten, và Move - lần trước chúng ta có đề cập chứ? Cứ nhờ 4 em này là bí hiểm gì cũng giải được. Này nhé:

Chúng ta “mix và move” (hòa trộn và chuyển động) bằng cách tiếp xà bần các loại vào máy, rồi lăn quanh trục xoay, để KHÔNG KHÍ có thể lọt vào các khe kẽ của các tầng xà bần bên trong.

Chúng ta “mash” tức là cắt nhỏ xà bần, càng nhỏ càng tốt, để có “NGHIỀN” độ.

Chúng ta “moisten” để giữ cho xà bần bên trong luôn luôn có ẨM ĐỘ, không khô quá không ướt quá. Với máy composter, bạn có thể dùng bình tưới xịt vào trong để cung cấp ẩm độ, rồi xoay máy ít vòng để nước dư chảy ra ngoài.

Còn yếu tố sau cùng là nhiệt độ: Nhiệt độ tối ưu cho tiến trình chế luyện vàng đen là từ 90 độ đến 140 độ F. Chà chuyện này coi bộ rắc rối đây? Có cách nào để theo dõi được nhiệt độ bên trong máy? Hẹn gặp lại bạn trong bài lần sau nhé.

Vuhang231@yahoo.com